Hoe ga je de wereld veranderen? Nou, zo.

Ik vroeg het Varoufakis. Wat er moet veranderen wist ik na die avond, maar ik wilde weten hoe. Hoe krijg je de gevestigde orde van zijn troon? Concreet: hoe krijg je Jean Claude Juncker zo ver zelf te vertrekken? ‘We gaan verkiezingen winnen,’ zei Varoufakis, een heel simpel antwoord. ‘En dan,’ vroeg ik, ‘dat heeft u gedaan. U zát in de Europese raad van ministers. En kijk wat er gebeurde.’ Varoufakis wees rond ‘Dít is wat er gebeurde. We gaan Europa veranderen door constructive disobedience, daarmee krijgen we de [Europese – red.] elite eronder.’

 1
Binnenhof, Den Haag

De hoop van DiEM25 is niet hun programma, of hun macht, of de grote namen die ze achter zich kregen, of de hoopvolle bijeenkomsten. De echte hoop is dat het daar niet over gaat, het gaat om het gebaar, om de beweging zelf; om democratie. Echte democratie laat de machtsvraag open: iedereen is de keizer, niemand is keizer. Democratie is een ‘middel zonder doel’, geweld zonder geweld.

Tegenover soldaat Wozzeck staat de dichter, met de politiek als zijn poëzie, de verkiezing een gedicht – een kunst zonder doel, alleen als middel. Dat is de hoop van de democratie: niet de macht, maar de kunst van het openlaten. En laat de dichters dan schrijven: de keizer is dood, leve de lege troon!