Monica Lewinsky in een opera? Nora Fisher vertolkt de rol

In The New Prince ontwaakt de Italiaanse filosoof Machiavelli in het jaar 2032. Ter gelegenheid van de vijfhonderdste verjaardag van zijn boek De Heerser, krijgt hij de opdracht om dit werk over het verwerven en behouden van macht aan te vullen met aansprekende voorbeelden uit het verre en recente verleden. De Nederlandse mezzosopraan Nora Fischer vertolkt rollen in drie politieke gebeurtenissen die de revue passeren. Laura Roling sprak met haar over haar aandeel in de opera, over hedendaagse muziek en het huidige politieke klimaat.

 ‘Je zou kunnen zeggen dat ik de categorie overspel voor mijn rekening neem’

Drie Rollen

Nora Fischer zingt in The New Prince drie kleine rollen: naast een Egyptische protesterende studente tijdens de Arabische Lente speelt ze ook Monica Lewinsky en Maria Reynolds, beide betrokken bij spraakmakende politieke seksschandalen. ‘Je zou kunnen zeggen dat ik de categorie overspel voor mijn rekening neem,’ vertelt Fischer. ‘Monica Lewinsky kent iedereen natuurlijk wel, maar Maria Reynolds is wat minder bekend: ze was betrokken bij het allereerste seksschandaal in de Amerikaanse politiek. Ze had jarenlang een verhouding met Alexander Hamilton, één van de ‘Founding Fathers’ en de allereerste minister van Financiën van de VS. Toen de affaire aan het licht kwam, was het over met de politieke carrière van Hamilton. In beide gevallen vormde het seksschandaal een gevaar voor de positie van de politici.’ Zelf vindt Fischer het bizar dat seksuele affaires zo’n impact kunnen hebben op een carrière: ‘met wie een politicus het bed deelt is wat mij betreft onderdeel van de privésfeer en staat los van zijn of haar geschiktheid of ongeschiktheid als politicus.’

Nieuw werk

Voor The New Prince hoefde Nora Fischer geen auditie te doen, maar werd ze gevraagd. Een blik in haar agenda leert dat ze zich veel bezighoudt met hedendaagse muziek. ‘Er is bij nieuwe muziek nog geen voorgeschiedenis. Het publiek heeft, anders dan bij bijvoorbeeld traditionele opera, nog geen specifieke verwachtingen. Ik ga dan ook heel flexibel het repetitieproces in, omdat er gaandeweg nog zoveel kan gebeuren.’ Op het moment van het interview heeft ze haar aandeel in The New Prince doorgenomen, maar nog niet tot in detail ingestudeerd. ‘Mijn bijdrage is niet heel groot, en ik leer gelukkig erg snel. Momenteel ben ik ook bezig met concerten in Finland en ga ik voor een cd-opname naar New York. Daar concentreer ik me nu vooral op. Bovendien wil ik niet met al te dichtgetimmerde ideeën over de rollen en de zang op mijn eerste repetitiedag verschijnen: ik ga er het liefst open in. Als ik bijvoorbeeld naar het libretto kijk, dan kan de rol van Monica Lewinsky nog verschillende kanten op: haar bijdrage kan wat flauw uitpakken, maar er kan ook iets inhoudelijk scherps ontstaan. Dat gebeurt uiteindelijk toch echt tijdens het repetitieproces.’

…De tekst gaat verder na de foto.
Monica Lewinsky in een opera? Nora Fisher vertolkt de rol 2

Hedendaagse muziek

Nora Fischer zou zichzelf niet omschrijven als een traditioneel klassiek zangeres. ‘Ik ben ooit begonnen met een zangopleiding aan het conservatorium in Amsterdam, maar dat werkte niet voor mij. Je wordt opgeleid naar een specifieke klassieke standaard, terwijl ik juist allerlei nieuwe dingen wilde uitproberen met mijn stem.’ Uiteindelijk maakte Fischer de overstap naar het Complete Vocal Institute in Kopenhagen. ‘In Kopenhagen wordt ervan uitgegaan dat de stem een rijk instrument is, waar je allerlei kanten mee op kunt. Je leert de technisch gezonde manieren om de stem in vele verschillende stijlen te gebruiken. Er wordt niet gewerkt met vaste ideeën over wat mooie en goede zang is en wat niet – de artistieke keuzes liggen juist volledig bij de student. Er heerst een filosofie dat als docenten dingen bij voorkeur afkeuren, er ook geen nieuwe Björks of Thom Yorkes kunnen ontstaan, mensen die juist een heel uniek, afwijkend geluid hebben.’

Het hedendaagse repertoire past dan ook perfect bij Fischer: ‘ik vind het heerlijk om vanaf een absoluut nulpunt te beginnen. Bovendien zijn de grenzen tussen hedendaagse klassieke muziek en popmuziek steeds meer aan het vervagen. Ik denk dan ook dat hedendaagse muziek een heel nieuw publiek kan aanspreken dat anders nooit in contact komt met klassiek. Daarom vind ik het zo tof dat ik naast traditionele zalen ook op popfestivals als Into The Great Wide Open en Lowlands heb kunnen optreden en juist dat nieuwe publiek met hedendaagse muziek heb kunnen laten kennismaken.’

Machiavelli en macht

The New Prince gaat op 21 maart in première, een paar dagen na de verkiezingen van 15 maart. Een belangrijk element van Machiavelli’s theorie, de beeldvorming van een heerser, lijkt actueler dan ooit in deze campagnetijd. Nora Fischer is niet erg positief gestemd: ‘iedereen zal bij deze opera ook aan politici als Trump en Wilders denken, die zich opwerpen als politici die als enige écht in contact staan met het volk. Maar ik vraag me af of zij nu echt thema’s aansnijden die bij de massa leven, of dat zij juist het publieke debat zo manipuleren dat zij bepalen wat er bij de massa leeft. Hoeveel Wilders-stemmers hebben er nu bijvoorbeeld écht – in hun eigen, dagelijkse leven – last van vluchtelingen of moslims? Waarop is hun angst en frustratie gebaseerd? Was die er al, of is die gecreëerd? Het is ongetwijfeld een combinatie daarvan, maar juist in deze tijd is het extreem belangrijk om onszelf constant die vragen te blijven stellen.’

‘Ik denk dat The New Prince zal laten zien hoe weinig we van het verleden hebben geleerd, en hoe belangrijk het is om politici altijd met een gezonde dosis achterdocht te bezien. Maar in het licht van de verkiezingsuitslag zal dit werk echt een actuele betekenis krijgen. En het is een heel gek idee dat wij tijdens het repetitieproces ook nog niet weten wat die zal zijn.’


Nora Fischer zingt een fragment uit ‘Headlines’ uit de reality-opera The News van componist JacobTV.