Wende Snijders: ‘Alles draait om macht en seks’

Welk muzikale pad ze ook bewandelt, of het nu pop, elektronisch of klassiek is; Wendes muziek zet altijd aan het denken. Ze is een duizendpoot en een verhalenverteller. Voor haar nieuwe voorstelling MENS duikt ze wederom in het diepe en stelt ze de tijdloze vraag centraal: wat betekent het om mens te zijn?

Vorig jaar schreef Wende voor het OFF magazine al een prachtige ode aan Michel van der Aa, en ook dit jaar is de zangeres ambassadeur van het festival. Haar liefde voor het Gesamtkunstwerk lijkt eigenlijk alleen maar te groeien: ‘Ik houd van de theatraliteit en van de grootsheid. In opera is er geen angst om dramatische onderwerpen aan te snijden. Het is daarom ook mooi om te zien dat de kunstvorm zich ontwikkelt: de definitie van wat opera zou moeten zijn, wat toch wel een beetje nostalgisch is, begint af te brokkelen. De jonge generatie is goed bezig te verkennen wat je met opera allemaal kunt doen.’ Wende noemt Lotte de Beer als één van de grote talenten van nu en ook de Operadagen in Rotterdam stemmen haar optimistisch: ‘Ik heb een aantal kameropera’s gezien die echt het experiment opzochten. Ze lieten zien wat voor uitgelezen forum opera biedt om te onderzoeken en dat je daar ook ver in kunt gaan.’

Met de verkiezingen in aantocht, lijkt het thema van dit jaar ‘Macht/Onmacht’ extra actueel.

Wende: ‘Er wordt gezegd dat alles altijd draait om macht en seks, toch? Of in ieder geval om macht. Ik kan begrijpen waarom mensen naar macht zoeken en waarom ze bij onmacht rare sprongen kunnen maken, maar ik denk dat als je eerlijk bent over het feit dat je macht wilt, je vervolgens ook slim genoeg moet zijn om te weten welke verantwoordelijkheden dat met zich meebrengt. Volgens mij gaat het daar heel vaak mis: macht gaat altijd ten koste van andere mensen. Ik zit niet in de politiek en niet in de journalistiek, maar wat ik juist mooi vind van theater en opera is dat het een vrijplaats biedt: een podium waar wij als mensen kunnen kijken naar hoe we met elkaar omgaan.’

Is het dus aan de kunsten om gids te zijn en de maatschappij door deze donkere dagen te leiden?

Hebben de Zonnebloemen van Van Gogh die intentie? Ik denk dat die in hun eenvoud en noodzaak net zo veel relevantie hebben, als wanneer je als een soort sociaal werker op het podium zou gaan staan. Ik weet ook niet of je die pretentie moet willen hebben. Als kunstenaar heb je de verantwoordelijkheid om goed naar je tijd te kijken en de mensen die erin leven, met je werk moet je daar vervolgens een diepere vorm aan geven. Het is echter niet aan de kunstenaar om antwoorden te geven of een oplossing.’

‘De manier waarop ik decor, kostuums en de setlijst benader, heeft zeker raakvlakken met opera’

Bij veel popconcerten komt de artiest op en speelt een paar nummers. Wie weet is er een toegift en misschien zelfs een lichtshow. Meer hoef je eigenlijk niet te verwachten. Optredens van Wende staan erom bekend dit beeld te ontstijgen. Voor haar nieuwe show werkt ze samen met schrijvers als Arnon Grunberg, Dimitri Verhulst en Typhoon en een samenwerking met Het Nationale Ballet staat in de planning. Een optreden van Wende is vaak eigenlijk ook een soort Gesamtkunstwerk.

Zie je raakvlakken tussen jouw werk en opera?

‘Ik zie het concert zelf als een kunstvorm. De manier waarop ik decor, kostuums en de setlijst benader, heeft in die zin zeker raakvlakken met opera: alle liedjes staan ten opzichte van elkaar en vallen binnen een bepaald thema. Ze hebben een dramaturgische ontwikkeling. Het feit dat ik een verhaal op muziek vertel, betekent dat het een zekere concentratie van het publiek vereist. Net als bij opera, is het belangrijk om het verhaal te volgen.’

Zou opera ook kunnen gedijen in de modder van een festivalweide?

‘Ik weet niet of een opera het goed zou doen op Lowlands. Ik bedoel, het zou wel kunnen als je het op de juiste manier inkleedt. Op zijn beurt is dat natuurlijk ook weer een beetje een misverstand. Vaak wordt gezegd dat opera moet verjongen, maar om het dan naar een plek te brengen waar een jong publiek komt, lijkt mij niet de juiste manier. Als je afbreuk moet doen aan ambacht en kwaliteit, dan zou ik het niet doen. Dan maar niet op Lowlands.’

Donderdag 2 maart ging je nieuwe voorstelling MENS in première in een uitverkochte Paradiso. Wat kunnen we verwachten?

‘Met deze show hebben we het visuele aspect een stap verder gebracht. Ik heb hiervoor samengewerkt met decorontwerper Chloe Lamford, die eerder ook met de toneel- en operaregisseur Katie Mitchell samenwerkte. Het wordt een echt technisch hoogstandje dus. Ik verheug me erop deze show tot mei te kunnen spelen. De vraag die ik in mijn voorstelling stel is; hoe ben je mens te midden van allemaal mensen. Eigenlijk haakt dit heel erg in op de actualiteiten. Meer dan ooit heb ik gesprekken met anderen over wat er nu allemaal gebeurt in de wereld. Iedereen lijkt nu met deze vraag bezig te zijn. In mijn show probeer ik er een vertaling aan te geven, zonder een politiek pamflet uit te dragen of mezelf buiten de discussie te plaatsen. Dus om terug te komen op de vraag “kan een kunstenaar een gids zijn?” Je moet je podium gebruiken om bewustzijn te creëren. Als je aan de waan van de dag voorbijgaat, kom je altijd terecht bij veel diepere, meer existentiële zaken. Het is noodzakelijk om die te laten zien.’

Wendes favoriet in de hedendaagse opera is Lotte de Beer. Als artist in residence regisseert Lotte maar liefst twee van de vijf grote opera’s tijdens OFF: Calibande Shakespeariaanse opera voor de underdog en The New Princewaarin Machiavelli opduikt in het New York van 2032. Koop je kaarten nu.