Muziek als eigen taal

Shane Burmania is programmeur van The Rest is Noise, een concertserie van Muziekgebouw aan ’t IJ voor vernieuwende pop en elektronische muziek. Samen met muziekorganisaties als 22Tracks, Subbacultcha, Red Light Radio, Gonzo(circus), De School en DJBroadcast geeft The Rest is Noise een podium aan een gevarieerd aanbod van progressieve pop-, elektronica- en improvisatieconcerten. Voor het programma van The Rest is Noise tijdens OFF, klik hier.

Eigen weg
‘We programmeerden eerst alleen in de Kleine Zaal, als aanvulling op het cross-over programma Listen to This in de Grote Zaal. De Kleine Zaal boven werd toen eigenlijk nooit gebruikt.’ Shane Burmania en Maarten Rohaan vonden dat zonde, bovendien misten ze een bepaalde progressieve programmering binnen het Muziekgebouw. En dus schreven ze een plannetje met de bedoeling internationale artiesten aan te trekken die al op tournee zijn en daardoor gemakkelijker te programmeren. Nieuwe ontwikkelingen in de muziek kwamen centraal te staan: ‘We wilden programmeren voor mensen die op zoek zijn naar dingen die iets bevragen in plaats van bevestigen’.

Geleidelijk aan groeiden de programma’s van The Rest is Noise en Listen to This dichter naar elkaar toe. Er werd besloten om ze samen te voegen en te programmeren onder de meer tongue in cheek-naam The Rest is Noise, zowel in de Kleine als Grote Zaal. De concertserie ontleent haar naam aan een titel van auteur Alex Ross. ‘Het is een heel interessant boek, over de muziekgeschiedenis van de 20e eeuw en hoe nauw dat verbonden is aan de rest van de geschiedenis van die eeuw. Het ontstaan van het totaalserialisme, muziek volgens een vast principe en structuur, is bijvoorbeeld een direct gevolg van de Tweede Wereldoorlog. Componisten zochten een nieuwe taal.’

Shane zoekt op zijn beurt ook naar muzikanten die hun eigen taal ontwikkelen. Hij programmeert variërend van singer-songwriters en techno, tot hedendaagse en wereldmuziek. ‘We boeken artiesten die hun eigen weg gaan, waar geen echt label op te plakken is. Anna Meredith bijvoorbeeld, een Schotse componiste die in Nederland nog niet zo bekend is. Ze maakt gecomponeerde trance in bandvorm. Heel tof, met een tuba en een drumstel. Zelf speelt ze ook nog klarinet.’ Een ander voorbeeld is de aankomende avond die in het kader staat van het Franse  Versatile Records. ‘Dat wordt een soort cosmic house, met twee live acts, ook heel erg tof.’

Opera en The Rest is Noise
The Rest is Noise heeft op het eerste gezicht niet veel raakvlakken met opera. Het is geen kunstvorm die ze snel zouden opzoeken. De artiesten die ze boeken zijn vaak ook zelf de uitvoerenden, terwijl bij opera een componist iets schrijft wat door anderen uitgevoerd wordt, met een orkest en een heel team creatieven eromheen. Maar Shane vindt opera wel een waardevolle kunstvorm en bezoekt hem zelf dan ook met enige regelmaat. ‘Als het goed is kan het op een niveau raken dat de werkelijkheid overstijgt. Omdat het verhaal wordt gezongen –  wat zoiets tegennatuurlijks is, of in elk geval niet de manier waarop we een normaal gesprek voeren – en omdat de muziek dat nog kan accentueren of becommentariëren, kan opera je op een soort droomniveau raken.’

Shane kijkt uit naar de opera Blank Out. ‘Michel van der Aa benadert opera op een geheel eigen wijze en werkt bovendien veel met synthesizers, wat me erg aanspreekt. Sunken Garden – de vorige 3D-opera van Michel van der Aa – vond ik heel bijzonder. Een 3D-opera! Wie verzint dat nu? Ik ben ook heel benieuwd naar Only the Sound Remains, een opera vol supersterren op muziek van componiste Saariaho en in regie van Peter Sellars. Ik vind hem echt geweldig. Twee jaar geleden vertoonde hij hier Desdemona. Alles was zo schoon en zuiver en klein. Ik zat toevallig naast hem en het was zo mooi om te zien hoe hij de voorstelling beleefde. Hij had alles natuurlijk al eindeloos vaak gezien, maar ging er helemaal in op. Ik vertelde hem dat ik net van yoga kwam, en toen werd hij heel enthousiast en zei; ‘oh great! That’s the best way to come to a performance!’

Opera Forward Festival is volgens Shane een spannend en noodzakelijk initiatief. ‘Het is belangrijk om een punt te maken over de vooruitstrevendheid van opera, wat wel een soort contradictie is. De vooruitstrevendheid van opera wordt vaak begrensd door regels van de kunstvorm. En dat maakt het moeilijk. De negatieve recensies die Sunken Garden in Engeland bijvoorbeeld kreeg, draaiden meestal om de vraag of het nog wel opera genoemd kon worden. Opera heeft vaak heel strikte regels.’ Het verbaast hem dat opera vaak gezien wordt als de hoogst mogelijke kunstvorm. ‘Opera heeft namelijk vaak een banaal verhaal. Zelfs bij Wagner, bijvoorbeeld!’ Shane leunt voorover en gaat verwonderd verder; ‘En ik ben wel eens naar een opera van Puccini gegaan,  van de Deutsche Oper, en dat was eigenlijk gewoon een musical!’ Hij concludeert dat de hoogdravendheid van opera wel wat afgezwakt mag worden, en meent dat dat zou kunnen bijdragen aan de vooruitstrevendheid ervan. ‘Op die manier kan opera ook weer populairder worden onder een jonger publiek.’

Colin Self
Tijdens OFF organiseert The Rest is Noise een concert van Colin Self, een van de meer theatrale artiesten binnen hun serie, die ook volstrekt zijn eigen weg volgt. ‘Hij deed een klassieke zangopleiding, maar speelt heel erg met verwachtingen. Hij is een man, maar doet ook aan ‘gender beding’. En zijn muziek is gewoon heel erg mooi.’

FIBER zal Colin Self interviewen tijdens hun festivalavond. ‘Dus eigenlijk moeten mensen eerst naar FIBER om hem te horen spreken over zijn werk, en dan naar ons programma om zijn werk te horen.’ Colin Selfs show is een combinatie van elektronica, licht en dansbare muziek. Shane hoopt dat Self in zijn optreden opera als kunstvorm zal bevragen en op een nieuwe verrassende manier inzichtelijk zal maken. ‘Maar het mag ook gewoon leuk zijn natuurlijk, en dansbaar.’

Selfs optreden tijdens OFF wordt zijn eerste optreden in Nederland. ‘Ik heb hem dus ook nooit eerder live gezien en ben echt ontzettend benieuwd. Na Colins optreden hebben we Arif Malawi, een hele goeie dj, die plaatjes gaat draaien.’

Haal nu jouw tickets voor de festivalavond van The Rest Is Noise!