Kameleontische fantasie

In aanloop naar het Opera Forward Festival blikken (gast)redacteuren vooruit op een favoriete voorstelling, spreker of programmaonderdeel. Zangeres Wende bespreekt dit keer haar fascinatie voor het werk van Michel van der Aa.

Promiscue
Ik ben een vuilnisbakkenras, promiscue tot op het bot, als het over mijn muzieksmaak gaat. Elk genre spreekt me aan, als het maar aanspreekt. Stampende techno kan net zo mooi zijn als krullerig barok, en alles daar tussenin ook. Drieklanken zijn me even welkom als dissonante akkoordenclusters. Strijkers kunnen me even hard raken als een eindeloos repetitieve elektronische beat. Platgetreden standards (ooit Nina Simone Feelings zien zingen in Montreux 1976? Het is te vinden op YouTube) staan op gelijkwaardige hoogte als ingewikkelde polyritmische noise. Als er maar eigenheid doorheen klinkt, durf, een zoektocht. En daaraan geen gemis bij het werk van Michel van der Aa, wat een feest.

Ontmoeting
Ik weet niet meer precies wanneer Michel en ik elkaar onze namen toespraken. Ooit, ik mocht zingen in De wereld draait door, iets, mijn plaat was uit ofzo, ik weet niet meer. Hij was daar ook, met een kwartet, geloof ik, iets, ik weet niet meer wat.

Het was zo mooi, dat weet ik nog wel.

Ik weet ook niet of je zou kunnen zeggen dat we elkaar toen daadwerkelijk ontmoet hebben. Misschien zou ik eerder moeten zeggen dat de optelsom van het kruisen van onze paden ertoe geleid heeft dat ik nu zeg: ik ben dankbaar dat ik Michel van der Aa steeds meer ontmoet; zijn kameleontische fantasie, zijn nieuwsgierigheid, zijn veelzijdigheid, al zijn parels die ik langzaamaan ontdek.

Nachtmerrie
Ergens las ik dat Michel als kind op aanraden van de dokter muziek is gaan maken om over zijn nachtmerries heen te komen. Aan het begin van Here (to be found) hapt een vrouw naar adem. Een bel rinkelt, vioolakkoorden klinken. Wat hoor ik nou? Het lijkt alsof er sterrenstof overheen gegooid is.

In Mask lijkt een brandende stoomboot mijn hoofd binnen te varen, er schuifelt iets tussen de klanken door, in de stilte. Beeld ik me dit in? Als de boot uit het zicht is trillen, kronkelen en golven violen en koper door, langs en over elkaar heen. Soms gaan ze snel, dan weer traag, soms komen ze dichtbij, of ze blijven in de verte.
Zijn ze ergens lichtelijk waanzinnig naar op weg? Waar naar toe?
Wat is dat knisperen toch? Wie loopt daar over het zand?
Wie rent daar over de vuurkolen, wat is dat kolkende water?
Een akkoordencluster wordt afgescheurd als ducktape, een klok tikt. Er kruipen ogen in mijn oren als ik dit luister. Ik vraag me af: zijn de nachtmerries gesust, of juist bezweerd nu er klank aan te geven is?


Ik had gedacht

Ik had gedacht dat ik je kon vergeten,
En in de zachte nacht alleen kon slapen,
Maar in mijn onschuld heb ik niet geweten
Dat ik bij elke windvlaag zou ontwaken:

Dat ik de lichte trilling van je hand
Weer langs mijn sluimerende hals zou voelen
Ik die dacht dat het vuur dat in me brandde
Als witte sterrenbaan zou zijn afgekoeld.

Nu weet ik dat onze levens zijn als een lied
Waarin de smarttoon van onze scheiding klinkt
En waar alle vreugde terugvloeit in verdriet
En uiteindelijk in onze eenzaamheid verzinkt.

(Ingrid Jonker, vertaling: Gerrit Komrij)

Ingrid Jonker liep in de zomer van 1965 de zee in bij het strand van Drieankerbaai. Naar verluidt reageerde haar vader op het bericht van haar dood met de uitspraak: ‘Wat mij betreft gooien ze haar terug in de zee.’ In 2004 is ze postuum geëerd met een Zilveren Orde van Ikhamanga, een Zuid-Afrikaanse staatsprijs.

Blank Out


Verhalenvanger
Het libretto van Blank Out is gebaseerd op het werk en leven van Ingrid Jonker, staat in de aankondiging. Verder is er een moeder, een zoon, een traumatische herinnering. Hoe zal Michel dit verhaal laten kloppen als een hart? Voor zover ik het werk van hem stap voor stap leer ontdekken, lijkt het me logisch dat geluid alleen niet voldoende kan zijn voor wat er allemaal in zijn hoofd rondschittert. Er moet beeld bij, en wel driedimensionaal. Hij wil ons zo veel als mogelijk in zijn wereld trekken.

It is very hard as a dreamer to see something so clearly and not have the world to see it, too. In this gap between what we see in our minds and what actually is lays the journey we must take. Once we have the visions for what we must create, we must start building it, taking it down from up above and grounding it down below.

Zal hij deze keer weer zijn droom kunnen temmen?

Blank Out wordt mijn eerste live-ervaring van een van Michels muziektheaterstukken, ik verheug me er vreselijk op. Ik verheug me erop omdat Michel van der Aa een verhalenvanger in de Champions League is en omdat ik niet weet wat er met me zal gebeuren die avond.

Wat ik wel weet is dat al mijn zintuigen niet gespaard zullen blijven.

 

Blank Out van Michel van der Aa was op 20, 21, 25 maart 2016 te zien in Muziekgebouw aan ’t IJ, tijdens de eerste editie van OFF.